Nhận quyền thương mại có thể giúp nhà đầu tư tiếp cận một mô hình kinh doanh đã được xây dựng và một thương hiệu đã có sẵn. Tuy nhiên, trước khi đầu tư, bên nhận quyền cần hiểu chính xác mình được nhận những quyền gì, phải trả những khoản phí nào, bên nhượng quyền cam kết hỗ trợ ra sao và mình có thể gặp những rủi ro gì trong quá trình vận hành.
Một thương hiệu được biết đến rộng rãi hoặc một bản giới thiệu hấp dẫn chưa đủ để kết luận cơ hội nhượng quyền phù hợp. Bên nhận quyền nên kiểm tra hợp đồng cùng với tài liệu giới thiệu, thông tin tài chính, quyền sở hữu trí tuệ và khả năng vận hành thực tế của mô hình.
- Xác định rõ quyền được nhận
Trước tiên, cần xác định hợp đồng cho phép bên nhận quyền sử dụng những gì. Quyền được nhận có thể liên quan đến nhãn hiệu, tên thương mại, mô hình kinh doanh, quy trình vận hành, công thức, bí quyết, tài liệu đào tạo hoặc hệ thống công nghệ.
Hợp đồng nên làm rõ:
- Quyền được cấp có áp dụng cho sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình nào;
- Địa điểm hoặc khu vực được kinh doanh;
- Quyền có độc quyền hay không;
- Bên nhận quyền có được bán hàng qua các kênh trực tuyến hoặc kênh khác không;
- Có được chuyển nhượng quyền hoặc mở thêm điểm kinh doanh không;
- Bên nhượng quyền có quyền cấp quyền cho đơn vị khác trong cùng khu vực không.
Nếu hợp đồng chỉ nói chung rằng bên nhận quyền được sử dụng “hệ thống” hoặc “thương hiệu” mà không xác định phạm vi, các bên có thể hiểu khác nhau về những gì được phép thực hiện.
- Kiểm tra quyền đối với thương hiệu và tài sản trí tuệ

Bên nhận quyền nên tìm hiểu bên nhượng quyền đang sở hữu hay có quyền sử dụng những tài sản nào được đưa vào hệ thống. Các tài sản này có thể gồm nhãn hiệu, tên thương mại, thiết kế, phần mềm, bí quyết kinh doanh và tài liệu vận hành.
Cần làm rõ quyền sử dụng được cấp trong hợp đồng có phù hợp với các tài sản mà bên nhượng quyền thực sự có quyền khai thác hay không; phạm vi sử dụng được phép; thời hạn sử dụng; và điều gì xảy ra nếu quyền đối với tài sản đó thay đổi hoặc chấm dứt.
Nghị định về nhượng quyền thương mại cũng quy định rằng nội dung về cấp phép đối tượng sở hữu công nghiệp có thể được lập thành một phần riêng trong hợp đồng; nội dung đó chịu sự điều chỉnh của pháp luật về sở hữu trí tuệ.
- Tính đầy đủ tổng chi phí đầu tư
Không nên chỉ xem xét phí nhượng quyền ban đầu. Bên nhận quyền cần lập danh sách tổng các khoản phải trả và chi phí có thể phát sinh trong suốt quá trình kinh doanh, chẳng hạn:
- Phí nhượng quyền ban đầu và phí định kỳ;
- Phí quảng cáo, tiếp thị hoặc tham gia chương trình chung;
- Chi phí thiết kế, thi công và trang thiết bị;
- Chi phí đào tạo, phần mềm, bảo trì hoặc hỗ trợ kỹ thuật;
- Chi phí mua hàng hóa hoặc nguyên liệu từ nhà cung cấp chỉ định;
- Tiền đặt cọc, tiền thuê mặt bằng, thuế và các chi phí vận hành khác.
Nếu phí được tính theo doanh thu, cần kiểm tra “doanh thu” được định nghĩa như thế nào, khoản nào được khấu trừ, kỳ báo cáo ra sao và bên nhượng quyền có quyền kiểm tra số liệu bằng cách nào.
- Đọc kỹ nghĩa vụ mua hàng và nhà cung cấp chỉ định
Một số hệ thống quy định bên nhận quyền phải mua hàng hóa, nguyên liệu, thiết bị hoặc dịch vụ từ bên nhượng quyền hoặc nhà cung cấp được chỉ định. Những điều kiện này có thể ảnh hưởng đáng kể đến giá vốn và khả năng vận hành.
Bên nhận quyền nên kiểm tra:
- Danh mục hàng hóa bắt buộc mua;
- Cơ chế xác định và điều chỉnh giá;
- Thời gian giao hàng và tiêu chuẩn chất lượng;
- Điều kiện đổi, trả hoặc xử lý hàng lỗi;
- Việc có được mua từ nhà cung cấp khác khi nguồn cung bị gián đoạn hay không;
- Trách nhiệm khi hàng hóa hoặc thiết bị không đáp ứng yêu cầu.
- Xác định cụ thể hỗ trợ mà bên nhượng quyền cam kết
Các cụm từ như “hỗ trợ vận hành”, “hỗ trợ khai trương” hoặc “đào tạo nhân sự” nên được giải thích cụ thể trong hợp đồng hoặc tài liệu đi kèm. Bên nhận quyền cần biết hỗ trợ gồm những công việc nào, được cung cấp vào thời điểm nào, kéo dài bao lâu và có phát sinh thêm chi phí hay không.
Nên phân biệt rõ giữa:
- Hỗ trợ trước khai trương;
- Đào tạo ban đầu và đào tạo bổ sung;
- Hỗ trợ lựa chọn địa điểm hoặc thiết kế;
- Hỗ trợ tiếp thị và khai trương;
- Hỗ trợ kỹ thuật, cập nhật hệ thống và xử lý sự cố;
- Việc tư vấn có thường xuyên hay chỉ theo yêu cầu.
- Kiểm tra tiêu chuẩn vận hành và quyền kiểm soát
Hợp đồng nhượng quyền thường yêu cầu bên nhận quyền tuân thủ tiêu chuẩn của hệ thống. Bên nhận quyền nên đọc kỹ các quy định về kiểm tra, đánh giá, báo cáo và khắc phục vi phạm.
Nếu tiêu chuẩn được để trong sổ tay vận hành hoặc tài liệu khác, cần xem xét:
- Tài liệu đó có được cung cấp trước khi ký không;
- Bên nhượng quyền có thể đơn phương cập nhật không;
- Bên nhận quyền được thông báo thay đổi bằng cách nào;
- Thay đổi có thể buộc bên nhận quyền phát sinh thêm chi phí hay không;
- Thời hạn và cơ hội khắc phục khi điểm kinh doanh không đạt chuẩn.
- Đánh giá khu vực kinh doanh và tính độc quyền
Nếu bên nhận quyền dựa vào cam kết về khu vực hoặc tính độc quyền khi quyết định đầu tư, nội dung đó cần được thể hiện rõ trong hợp đồng.
Cần kiểm tra ranh giới khu vực, cách xác định điểm kinh doanh cạnh tranh và việc bên nhượng quyền có thể mở điểm khác, cấp quyền cho bên khác hoặc bán hàng trực tuyến trong khu vực đó hay không. Nếu có ngoại lệ, các ngoại lệ cần được nêu cụ thể.
- Rà soát thời hạn, gia hạn và chấm dứt
Bên nhận quyền nên đánh giá thời hạn hợp đồng có phù hợp với thời gian dự kiến thu hồi vốn hay không. Đồng thời, cần kiểm tra:
- Điều kiện và thời hạn thông báo gia hạn;
- Phí hoặc điều kiện mới khi gia hạn;
- Các trường hợp bên nhượng quyền có thể chấm dứt hợp đồng;
- Thời hạn khắc phục vi phạm;
- Quyền chấm dứt của bên nhận quyền;
- Nghĩa vụ còn tiếp tục sau khi hợp đồng kết thúc.
Hợp đồng nên quy định rõ việc xử lý biển hiệu, hàng tồn kho, dữ liệu, tài liệu vận hành, khoản phí còn nợ và việc ngừng sử dụng thương hiệu sau khi chấm dứt.
- Đọc kỹ các điều khoản hạn chế sau khi chấm dứt
Một số hợp đồng có thể quy định hạn chế cạnh tranh, bảo mật hoặc hạn chế sử dụng thông tin sau khi hợp đồng kết thúc. Bên nhận quyền nên hiểu rõ phạm vi, thời hạn, địa bàn và đối tượng áp dụng của các nghĩa vụ này, đồng thời cân nhắc tác động của chúng đến kế hoạch kinh doanh sau này.
- Đối chiếu hợp đồng với các tài liệu và cam kết khác
Trước khi ký, bên nhận quyền nên đối chiếu hợp đồng với tài liệu giới thiệu nhượng quyền, sổ tay vận hành, bảng phí, email và các nội dung đã được trao đổi trong quá trình đàm phán.
Nếu thông tin quan trọng chỉ được trao đổi bằng lời nói hoặc nằm trong một tài liệu khác, bên nhận quyền nên đề nghị đưa nội dung đó vào hợp đồng hoặc xác định rõ tài liệu nào là một phần của thỏa thuận. Luật Thương mại quy định hợp đồng nhượng quyền phải được lập thành văn bản hoặc hình thức khác có giá trị pháp lý tương đương; Nghị định 35/2006/NĐ-CP quy định các nội dung chủ yếu mà hợp đồng có thể bao gồm khi áp dụng pháp luật Việt Nam.
Checklist nhanh trước khi ký hợp đồng nhượng quyền
Trước khi cam kết đầu tư, bên nhận quyền nên có câu trả lời rõ ràng cho các câu hỏi sau:
- Tôi được cấp chính xác những quyền gì?
- Tổng số tiền phải đầu tư và thanh toán là bao nhiêu?
- Bên nhượng quyền cam kết hỗ trợ những công việc cụ thể nào?
- Tôi có bắt buộc mua hàng từ một nhà cung cấp nhất định không?
- Khu vực kinh doanh có được bảo vệ hoặc độc quyền không?
- Điều kiện gia hạn và chấm dứt hợp đồng là gì?
- Khi hợp đồng kết thúc, tôi phải xử lý thương hiệu, hàng hóa và tài liệu ra sao?
- Những cam kết quan trọng đã được ghi nhận thành văn bản chưa?
Nếu chưa có câu trả lời rõ cho những vấn đề này, bên nhận quyền nên làm rõ trước khi ký hoặc chuyển tiền.
Tran & Co. hỗ trợ bên nhận quyền rà soát hợp đồng
Tran & Co. Attorneys hỗ trợ nhà đầu tư và doanh nghiệp rà soát hợp đồng nhượng quyền từ góc độ quyền được cấp, tổng chi phí, nghĩa vụ vận hành, phạm vi hỗ trợ, sở hữu trí tuệ và phương án xử lý khi hợp đồng thay đổi hoặc chấm dứt.
Việc rà soát có thể được thực hiện trên cơ sở hợp đồng dự thảo, tài liệu giới thiệu nhượng quyền và thông tin về mô hình kinh doanh dự kiến.
Liên hệ Tran & Co. Attorneys để trao đổi về việc rà soát hợp đồng nhượng quyền trước khi ký.
Bài viết cung cấp thông tin tham khảo chung, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cho một giao dịch cụ thể. Quyền và nghĩa vụ cần được đánh giá trên cơ sở toàn bộ hợp đồng, tài liệu liên quan và hoàn cảnh của từng giao dịch.
Căn cứ pháp lý tham khảo: Luật Thương mại số 36/2005/QH11, theo Văn bản hợp nhất số 113/VBHN-VPQH ngày 27/08/2025; Nghị định số 35/2006/NĐ-CP và văn bản sửa đổi, bổ sung liên quan.

